Beynex
Bilim
Blog
İletişim

Alzheimer Teşhis ve Tedavisi Nasıl Olur?

Yazıyı tanımlayan bir resim

Alzheimer, yaşlanma sürecinin bir parçası olarak düşünülmemelidir. Zamanında ve doğru teşhis yapılması, gelecek için yapılacak hazırlıklar ve erken tedavi açısından büyük önem taşır.

Teşhis için kullanılan tek bir test olmasa da, birçok tıbbi tanı testi bir arada kullanılarak hastalığın doğru teşhisi yapılabilir. Alzheimer belirtileri görülen hastalar çoğunlukla nöroloji kliniklerine yönlendirilir. Uzmanlar tarafından teşhisin koyulabilmesi için hastanın sağlık geçmişi, ilaç kullanımı gibi konuların yanı sıra, günlük aktiviteleri gerçekleştirebilme ve kişisel ve davranışsal değişiklikler hakkında da sorular cevaplanmalıdır. Bu soruların yanıtlarına göre doktorlar hafıza, problem çözme, dikkat, sayma ve dil becerilerini ölçmek için tıbbi taramalar gerçekleştirebilir. Aynı zamanda Alzheimer’a benzer semptom gösteriyor olabilecek herhangi bir hastalığı gözlemlemek üzere standart kan ve idrar tahlilleri de gerçekleştirilebilir. Alzheimer’ın kesin olarak teşhis edilebilmesi için ise ultrasonografi, bilgisayarlı tomografi (CT), manyetik rezonans görüntüleme (MRI) ve pozitron yayınlayıcı tomografi (PET) gibi beyin taraması seçeneklerine başvurulur. Tüm tanı testlerinden sonra Alzheimer şüphesi hala bulunuyorsa Alzheimer testi adı altında uygulanan bilişsel fonksiyonların değerlendirilmesine yönelik testler yardımıyla uzmanlar tarafından Alzheimer teşhisi kesin olarak yapılır.

Tedavi yöntemleri

Alzheimer hastalığının kesin bir tedavisi yoktur; ancak ilaç ve ilaç harici uygulamalarla Alzheimer hastasının anlama ve idrak yeteneği ile davranışsal (giyinme, yemek, diş, banyo, hijyen, yakınlarını tanıma) bulgularında oluşan sorunların azalmasına yardımcı olunabilir. Uzmanlar tarafından Alzheimer kesin olarak teşhis edildikten sonra tedavi süreci başlar. Bu süreç kişiden kişiye, hastanın yaşına ve Alzheimer’ın düzeyine göre değişebilir. Her ne kadar Alzheimer’ın bilinen bir tedavi yöntemi olmasa da, hastalığın yol açtığı bazı semptomları yatıştırmak için belirli ilaçlar ve uygulamalar vardır. Alzheimer’lı hastaların mümkün olduğunda bağımsız yaşamasını sağlamak için ev ortamında dolaşmayı rahatlatacak değişimler yapmak ya da etrafa hatıraları tetikleyici nesneler ve notlar bırakmak, söz konusu uygulamalardan bazılarıdır.

Bilişsel stimülasyon terapisi gibi psikolojik tedavi yöntemleri ise hastanın hafızasına, problem çözme yeteneğine ve konuşmasına yararlı olabilir. Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından üretilen ilaçlar orta düzey Alzheimer hastalıklarında ve şiddetli Alzheimer vakalarında sıkça kullanılmaktadır. Bu ilaçlar, Alzheimer’in neden olduğu semptomları azaltmak ve davranışsal sıkıntıları gidermek için hekim gözetiminde verilir. Nöronlar arasında mesajları ileten kimyasallar olan sinir taşıyıcılarını yönetme prensibine göre çalışan bu ilaçlar her ne kadar Alzheimer’ın altında yatan sebebi çözümlemese de çoğu hastada etki gösterip semptomları azaltabilir.

Hastalığın seyrini değiştirecek ve hastanın hayatının kalitesini artıracak yeni tedaviler üzerinde çalışmalar yapılmaya devam etmektedir.

Alzheimer’ın aşamaları nelerdir?

Alzheimer hastalığının aşamalarını bilmek, sağlık hizmeti sağlayıcılarının ve aile üyelerinin Alzheimer hastalığı olan birine nasıl bakacaklarına karar vermelerine yardımcı olur.

Klinik öncesi aşama:

Bu zaman periyoduna preklinik evre Alzheimer hastalığı denir ve bu durum yıllarca sürebilir. Klinik öncesi aşama hastalığın hasta ve hekim tarafından bilinmesinden çok önceye dayanır.

Hafif, erken dönem:

Bu aşamadaki semptomlar hafif unutkanlığı içerir. Bu durum genellikle yaşlanmayla birlikte gelen hafif unutkanlık gibi görünebilir. Bu dönemde konsantrasyonla ilgili bazı sorunlar da görülebilir.

Hafif-erken dönemdeki Alzheimer hastası halen bağımsız olarak yaşayabilir; ancak hastada şu tür sorunlar ortaya çıkabilir:

  • Aynı soruları tekrarlama

  • Soyut düşünmede zorluk çekmek

  • Neden olmaksızın sinirlilik hali

  • Zaman zaman aşırı ilgisizlik durumları

  • Konuşma esnasında cümlenin bazı yerlerinde takılma

  • İsim hatırlamakta zorluk

  • Değerli bir nesneyi nereye koyduğunu hatırlamakta zorluk

Kişi bu aşamada hafıza eksikliklerinin farkında olabilir. Hastanın arkadaşları, ailesi veya komşuları da bu eksiklikleri fark edebilir. Ancak bu tür belirtiler çoğu zaman yorgunluğa, uykusuzluğa yorulur.

Orta dereceli bozukluk aşaması:

Bu aşama genellikle uzun yıllar sürer. Bu aşamadaki semptomlar hafif-erken döneme ilaveten şunları içerir:

  • Olayları hatırlamada giderek artan sorunlar

  • Toplum kurallarına uyumsuz şekilde davranış biçimleri

  • Okuma-yazma-konuşmada zorluklar

  • Kullandığı ilaçları almayı unutma

  • İçe kapanmak, huzursuz ruh hali

  • Bazı zamanlarda öfke patlamaları

  • Önceleri rahat biçimde kullanabildiği eşyanın kullanımında zorluk çekme

  • Yeni şeyler öğrenirken karşılaşılan büyük sorunlar

  • Karmaşık etkinlikleri planlarken çıkan sorunlar

  • Adres ve telefon numarası gibi kendi yaşamlarıyla ilgili ayrıntılar hatırlanmayabilir

  • Derinlikli araştırma ve yazma esnasında çıkan sorunlar

Hastalık ilerledikçe Alzheimer hastalarında aşağıdaki semptomlar da görülebilir:

  • Bazı kişiler tanıdık gelse de isimleri hatırlanmayabilir, eş ve çocuklarının adı zaman zaman unutulabilir.

  • Sık ağlama nöbetleri, saatlerce sürekli biçimde hareketsiz oturma veya yatma davranışı

  • Kişinin doğru kıyafeti seçme, giyinme, diş fırçalama gibi günlük aktiviteleri sırasında yardıma ihtiyacı olabilir.

  • Kişiliklerde de değişme yaşanabilir. Karamsarlık ve içine kapanma görülebilir. Halüsinasyonlar ve sanrılar ortaya çıkabilir.

  • Bazı hastalarda uyku sorunları yaşanabilir.

  • Alzheimer hastaları için bu aşamada evden uzaklaşmak artık bir endişe kaynağıdır.

Şiddetli, geç dönem:

Bu aşamadaki bir Alzheimer hastası;

  • Yürümek, oturmak, banyo yapmak yemek yemek dahil olmak üzere birçok fiziksel yeteneğini kaybeder.

  • Bağırsak kontrolünü kaybedebilir.

  • Bazı kelimeleri veya cümleleri söyleyebilse de düzgün şekilde konuşamayabilir.

  • Hemen hemen tüm aktivitelerde yardıma ihtiyaç duyar.

  • Enfeksiyonlara, özellikle de zatürreye yakalanma olasılığı daha yüksektir.

Şimdi beyninizin derinliklerini keşfetmeye başlayın.

EnglishTürkçe
Beynex
Ekibimiz
BilimBeynexLab
İş
Basın
İş Ortaklarımız
Kariyer
Sosyal
Yardımİletişim
Topluluk
Blog
Hukuksal
Gizlilik Şartları
Kullanıcı Sözleşmesi